BU HANDAN BİR YOLCU GEÇTİ

 

Gidiyorum, gurbeti gönlümle duya duya,

Ulukışla  yolundan Orta Anadolu'ya

 

Kendi açısından bakıldığında  ilk ayrılıştı bu; anadan, yardan ,İstanbul’dan. Gurbeti gönlünde duya duya gidiyordu çok sevdiği İstanbul’dan ayrılıyordu yokluğun, acının , tükenmişliğin  anavatanı  Anadolu’ya . İstanbul onda ilk aştı ama bir yerlerden başlaması gerekiyordu . Yurdun dört bir yanı ağlamaklıydı ve en iyi bildiği şeyi vatanı için yapabilirdi , belki de Devlet-i Aliye’nin son edebiyat öğretmeni olarak gittiği Anadolu’dan bir güneş gibi doğan Cumhuriyetin ilk edebiyat öğretmeni olarak dönecekti. Nereden bilebilirdi ki ? Bu onun için büyük bir karardı , valizini topladı bindi kara duman çıkaran kara trene . Bu hat Sultan Abdülhmid Han’ın İstanbul’dan kutsal topraklara giden tarihi bir hattı. Uzunca bir yolculuktan sonra Ulukışla İstasyonu’ndan inerek bir yaylı (at arabası) kiraladı.

 

“Ulukışla İstasyonu dedim de nice analar , babalar  kara trenlere “ Kara tren sen oğlumu gördün mü ?” diye sormuş da cevap alamamıştı. Ne acıydı trene güle oynaya bindirdikleri evlatlarını bir daha  görememek , nasıl bir umuttu bu, nasıl bir çıkmazdı ?”

 

Yolcu, yola revan oladursun, geçtiği yolları , dağları, bozkırları , tarlada çalışan yanık Anadolu insanını öyle güzel anlatmış ki şiirsel bir dille onların adeta resmini çizmiş.O dönemin hem ruhsal hem de fiziksel bir betimlemesini yapmış.

 

 

    Gök sarı, toprak sarı, çıplak ağaçlar sarı...   /   Arkada zincirlenen yüksek Toros Dağları,    

    Önde uzun bir kışın soldurduğu etekler,    / Sonra dönen, dönerken inleyen tekerlekler...  

 

İstanbul’da doğmuş , İstanbul’u yaşamış bir insan bir yazı yolcusu için Anadolu bambaşka bir diyar olmalıydı : sade , kuru, sarı, solgun, ağaçsız,  yolsuz, bakımsız .

Yine yolcumuzun başka bir deyişinde gurbeti damarlarına kadar nasıl yaşadığı dikkatimizi çekiyor :

 

“Gurbet ademden kara, hasret ölümden acı. / Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı ?

 

Yoksa Anadolu daha mı farklıydı, gurbet miydi ona Anadolu’yu sarı,solgun, viran gösteren bilinmez. Birçok derdin başlangıcı olmalıydı “gurbet” yolcumuzun dilinde bir türküydü belki.

 

Yolcumuz uzun ve sarsıntılı yollarda yaylının ahengine tekerlerin sesine dayanamaz içi geçer , uzanıverir , uyandığında karşısında bir kale gibi Niğde’yi görür.

 

Bir sarsıntı... uyandım uzun süren uykudan; /  Geçiyordu araba yola benzer bir sudan

Karşıda hisar gibi Niğde yükseliyordu,         /   Sağ taraftan çıngırak sesleri geliyordu;

 

Hanlar  yolcumuza ev sahipliği  yapar,ana kucağı olur,  tam üç gece dört gün sürer bu yolcumuz kendisinden bir şeyler bulur. Bulduğu “ Anadolu Gerçeğidir” başka bir deyişle kendisiyle yüzleşmedir.

 

Maraşlı Şeyhoğlu ile belki de ilk karşılaşması değildir. Duvarda  rastladığı şair arkadaşın yazdığı dizelerde kendinden bir şeyler bulur . Özünün köklerini kabullenir ama İstanbul başka Anadolu başkadır. Doğduğu şehir , oynadığı sokak, yıkandığı deniz başkadır.

 

Şairin özüne doğru seyahatidir bu kıvrılan yollar.

 

Han Duvarları’nın içinde bir şiir varki bütün manzumeye değer. Şiirin özüdür, şairin bu yolculuğunun    özeti sözcüklerle çizilen resmin çerçevesidir adeta. Ve şöyle der şair bir halk türküsü söylercesine :

On yıl var ayrıyım Kınadağı'ndan       /    Baba ocağından yar kucağından

Bir çiçek dermeden sevgi bağından    /       Huduttan hududa atılmışım ben

 

Maraşlı Şeyhoğlu’nun peşinden her kaldığı handa izler bulan ve bunu bir serüvene dönüştüren şair şiiri merakla okunan bir hikayeye çevirmeyi de başarmıştır.

 

Yollar uzadıkça uzuyor , yorgunluk artıyor, hanlar art arda sıralanıyordu , yolcumuz belki de ilk kez şahit oluyordu bir günde üç mevsimi yaşadığına . Yine akşam oluyor , handa ateş başında  toplananlar ; kimi kurt masalı kimi haydut  masalı anlatıyor, ateş üzerinde çıtırdayan çalıların akisleri duvarlarda yankılanıyor , gölgeler birbirine karışırken şairin de yüreğinde çizgiler şu dizelere dönüşüyor :

 

Gönlümü çekse de yârin hayali   /     Aşmaya kudretim yetmez cibali

Yolcuyum bir kuru yaprak misali     /    Rüzgârın önüne katılmışım ben

 

Şair şiir içindeki son dörtlükte aslanında kendiyle ilgili bilgilere yer veriyor, sanatlı söyleşi bildiğini bilmezlikten gelişi, hani yazımızın başında bahsetmiştik ya , ilk ayrılık, gurbet onu tarifi izahsız duygulara sürüklüyor .

 

Garibim namıma Kerem diyorlar     /      Aslı'mı el almış haram diyorlar    

      Hastayım derdime verem diyorlar     /      Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış'ım ben

 

Yolcumuzun  güzergahındaki hanlar   birçok olaya şahitlik etmesi bakımından  önemlidir , o dönemin bütün sosyo-ekonomik , kültürel  değerlerini içinde barındırır . İnsanımızın yüzyıllar öncesindeki hallerini onlar bilir , yıllara, yollara , yolculara , seyyahlara, sultanlara ev sahipliği yapmışlardır. Her sabah kimleri gönderir , her akşam hangi hikayelere tanıklık  eder  bilinmez .

 

Sırları da surları gibi kendileriyle  kıyamete kadar gideceğe benzer .

 

 

 

Mesut YAZANEL